درباره ما

افغانستان مانیتور: طرح و هدفی متفاوت!

رسانه‌های آزاد از مهم‌ترین و چشمگیرترین دستاوردهای یک و نیم دهه‌ی گذشته در افغانستان هستند و با توجه به شمار شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی و نشرات چاپی و دیجیتال به نظر نمی‌رسد که نیاز به رسانه‌ی دیگری باشد. اما در واقع چنین نیست. در هر جامعه‌ای حضور و تنوع رسانه‌ها، فارغ از هدف و سیاست کاری آن‌ها، از پویایی جامعه و باور مردم به دموکراسی نمایندگی‌ می‌کند و افغانستان نیز از این قاعده مستثنی نیست.

مجله‌ آنلاین خبری و تحلیلی افغانستان مانیتور، بعد از وقفه‌ای طولانی، با همکارانی مصمم دوباره به فعالیت خود آغاز کرده و این بار با هدفی متفاوت و در حوزه‌ی پژوهش و فراهم‌آوری منابع.

ما بر این باوریم که رسانه‌های کافی برای نقد عملکرد حکومت و نظارت عموم بر کارکرد دولت‌مردان وجود دارد که آن‌ها را به پاسخ‌گویی وادارد. مسلما رسانه‌های آزاد افغانستان تاثیری عمیق بر کارکرد حکومت داشته‌اند و چه بسا که در نبود آن‌ها سیاست در افغانستان همانند گذشته‌ به خودکامگی و استبداد عیان متمایل می‌شد.

با این‌همه، کمتر رسانه‌ای به پژوهش و تحقیق به منظور کمک به یافتن راه حلی برای چالش‌هایی که افغانستان با آن روبروست، می‌پردازد. هرچند این امر نیز قابل درک است و به هیچ عنوان از اهمیت و نقش اصلی رسانه‌ها کم نمی‌کند. چرا که نیازی نیست که منتقد الزاما قادر به ارائه راه حل نیز باشد.

نقد یک وضعیت به معنای تحلیل واکاوی ریشه‌های چالش‌ها در آن وضعیت و تاثیرات درهم‌ تنیده‌ی آن بر افراد و وضعیت یک جامعه است. ارائه چنین نقدی خود مستلزم دانش و بینشی وسیع است. اما نمی‌توان از یک منتقد، یک تحلیلگر و یا روزنامه‌نگار انتظار داشت که راه‌حلی بدست دهد و یا دهان فروبندد. چنین نگرشی خود نوعی مطلق‌گرایی و استبداد است.

از سوی دیگر اما، به نظر می‌رسد گاهی فراموش می‌کنیم که هنگام نقد میان سیاستمدار و دولت (به مفهوم یک سیستم) تفکیک قائل شویم. یکی از دلایل مهم ثبات در جوامع پیشرفته این است که دولت و حکومت متکی به افراد نیست و آمد و رفت دولت‌مردان و سیاستمداران به ندرت بر زندگی افراد می‌گذارد.

مثلا بلجیم سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ به مدت ۵۸۹ روز عملا دولتی نداشت و در این مدت اختلافات میان سیاستمداران باعث شد که چند بار انتخابات برگزار شود. هر چند نمی‌شود منکر تاثیرات این بحران بر اقتصاد و جامعه و سیاست این کشور شد، اما منجر به از هم پاشیدن کشور، مختل شدن زندگی روزانه شهروندان و یا خشونت نشد.

این درحالی‌ست که بلجیم نیز همانند افغانستان دچار اختلافات قومی و زبانی‌ست و بخشی از بحران نیز ریشه در همین چالش‌ها داشت.

به باور ما وقت آن رسیده که در افغانستان نیز میان دولت و سیستم حکومتی از سیاستمداران مستقل شود. شهروندان، از جمله سیاست‌مداران و دولت‌مردان، ناتوان‌تر از آنند که مبارزه با فساد، حکومت‌داری خوب، دفاع و امنیت و یا ارائه خدمات به شهروندان را فقط وظیفه‌ی آن‌ها بدانیم.

دولت‌مردان موفق در بهترین حالت توانایی رهبری سیستم‌ها و مکانیزم‌هایی را دارند که هدف نهایی آن‌ها محو فساد و رسیدگی به شهروندان و امنیت آن‌هاست.

افغانستان تاکنون فاقد چنین مکانیزم‌هایی‌ست و بخشی از دلیل آن این است که شهروندانی عادی مثل سیاست‌مداران و دولت‌مردان را ابر‌قهرمان‌هایی شمرده‌ایم که باید قادر باشند به تنهایی بر این چالش‌ها فایق آیند.

اما بدون مشارکت شهروندان رهبران نه قادر به ایجاد ساختارهای لازم برای مقابله‌ با چالش‌ها هستند و نه قادر به مدیریت و رهبری چنین ساختار‌هایی.

در افغانستان، بیش از هر وقت دیگر نیاز به مشارکت شهروندان در ایجاد سیستم‌ها و مکانیزم‌های دولتی/حکومتی‌ست. مخالفت با، و یا انتقاد از، سیاستمداران و دولت‌مردان و حتی قوانین نافذه یک کشور حق همه شهروندان است. ولی مفید‌تر خواهد بود اگر چنین مخالفت و نقدی با هدف بهبود ساختار دولت‌ و حکومت انجام شود.

در جامعه‌ای که فاقد سیستم‌ها و راهکارهای از پیش‌تعریف‌شده و کارآمد در قالب یک دولت/حکومت باشد، هیچ سیاست‌مداری قادر به ایجاد تغییر نیست.

افغانستان مانیتور با چنین نگرش و هدفی فعالیت خود را از سرگرفته است؛ هدف ما کمک به ایجاد ساختارها و راهکارهایی‌ موثر است که سیستم «دولت‌داری» را به تدریج از «دولت‌مرد» مستقل سازد. به این معنا که آمد و رفت سیاستمداران به نقض حقوق شهروندان منجر نشود.

هدف ما مشارکت در ایجاد سیستم دولت‌داری از طریق پژوهش و مشاوره و ایجاد رابطه میان شهروند و دولت و کمک به رسیدن به یک درک مشترک از مفاهیم سیاسی و اجتماعی‌ست.

افغانستان مانیتور یک نشریه بی‌طرف است که فعالانه به دنبال همکاری با همه شهروندان (از جمله‌ دولت‌مردان) با هدف ایجاد راهکارها و سیستم‌های یک دولت مدرن متعلق به مردم است. کارکرد ما تسهیل دسترسی به منابع پژوهشی و دانشگاهی و نیز سازمان‌های و ساختارهای دخیل در افغانستان است.